Tại sao lại xảy ra sự bất đồng tâm này?

Có rất nhiều nguyên nhân xảy ra sự bất đồng tâm của vòng bi bạc đạn, nhưng nguyên nhân chính là sai số do lắp đặt nằm ngoài giới hạn cho phép và đặc biệt một khi có sự lệch tâm trên thường gây ra hiện tượng rung và tiếng ồn đối cho vòng bi . Bên cạnh đó còn gây ra cọ xát mạnh và nhiệt độ tăng cao đối với các ổ bạc trượt. Hiện tượng trên cũng có thể gây ra do mất đồng tâm trục giữa máy dẫn động và bị động. Cho nên để theo dõi xem có phải hiện tượng trên là do lệch tâm của ổ đỡ hay không thì không thể dựa trên mỗi số đo rung động của máy mà trước tiên nên kiểm tra lại sự đồng tâm trục của hai máy (alignment) để loại bỏ nguyên nhân này trước sau đó mới tiến hành kiểm tra sự đồng tâm của ổ đỡ (vòng bi hoặc bạc trượt).

Vấn đề mấu chốt ở đây là khi lượng lệch tâm lớn hơn các khe hở bên trong của ổ đỡ, tuổi thọ của của vòng bi đó sẽ giảm. Tất cả vòng bi đều có khe hở bên trong cho phép giãn nở nhiệt và một lượng nhỏ lệch tâm khi làm việc. Khi khe hở này không đủ cho sự lệch tâm lớn sẽ dẫn tới sự tiếp xúc các bề mặt kim loại với nhau gây ra ứng suất động và vòng bi bị nhanh chóng bi hư.

Cách nhận biết sự bất đồng tâm của bạc đạn.

Một bạc đạn – vòng bi được lắp đặt bất đồng tâm vì lý do nào đó mà không được kiểm tra trước khi hoạt động sẽ rất nhanh chóng làm giảm tuổi thọ và công suất thực của vòng bi công nghiệp này. Nhận biết sự bất đồng tâm không dùng thiết bị chủ yếu dùng trực giác, thích giác cảm nhận và đánh giá khi gặp các tình huống sau: Trục quay không đúng quỹ đạo, tạo nhiều “bóng ma” khi hoạt động, vòng bi xoay không đều, có thể bị rung lắc, nóng.

Phương pháp đo sự đồng tâm của vòng bi.

Phương pháp đo chính xác nhất là dùng dụng cụ chuyên dụng để đo. Cách đơn giản để đo độ lệch tâm của vòng bi ngoài, sẽ thấy được độ không vuông góc của vòng ngoài với tâm quay của trục.

Gá đồng hồ so đo lượng lệch tâm tĩnh và động của vòng ngoài với trục. Kiểm tra tương tự với vòng trong, với đồng hồ so gắn trên thân máy và đầu đo gắn trên vòng trong, trong khi quay trục.
Độ lệch cho phép là 1.0 mil/inch(1.0 milliradian). Tức là đường kính 4 inches thì cho phép lệch 4,0 mil/inche. Chú ý 1mil = 0.025mm.

Gắn đồng hồ kiểm trả đo mức độ lệch tâm Run – Out vòng ngoài của vòng bi    Gắn đồng hồ kiểm tra đo sự tiếp xúc với trục quay

Phương pháp khắc phục vấn đề bất đồng tâm
Tuy nhiên không phải lúc nào cũng có thể kiểm tra như đối với vòng bi ở hình 5. Nhưng chúng ta có cách kiểm tra khác.
Một cách đơn giản để đánh giá vòng bi bị lệch tâm là quay trục từ từ để cảm nhận và dùng ống nghe để nghe. Đây là cách làm hay môi khi tiến hành sửa chữa máy. Cách này phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của thợ bảo dưỡng.
Gắn đồng hồ trên bich gối sau khi lắp đặt trên trục quay

Thông thường các nhà sản xuất kiểm soát độ lệch tâm của vòng bi bằng cách kiểm soát 1 hoặc tất cả các thông số sau:
• Độ lắp chặt
• Dung sai lắp ghép
• Dụng cụ và lực ép khi lắp ráp
• Độ vuông gọc của vai trục
• Độ chính xác gia công của lỗ thân máy  như đảm bảo độ đồng tâm gữa 2 lỗ.

Tóm lại đễ kéo dài tuổi thọ vòng bi thì cần chú ý kiểm tra độ lệch tâm của vòng bi mỗi khi tiến hành công việc sửa chữa máy. Vì khi không đủ khe hở cho giãn nở nhiệt vòng bi sẽ nóng khi làm việc.

Vòng bi tròn có rãnh;

Z: Là ký hiệu của vòng bi có 1 nắp sắt ở 1 phía.

ZZ: Là vòng bi có 2 nắp sắt  nằm tại ở 2 phía của bi.

2RS1: Vòng bi có 2 nắp chắn bằng cao su   vị trí ở 2 phía của vòng bi

RS1:Vòng bi có 1 nắp chắn bằng cao su.

Loại vòng bi này chịu được tải trọng hướng tâm, tải trọng dọc trục và vận hành tốc độ cao, là loại vòng bi rất thông dụng, phổ biến mà được sử dụng nhiều nhất.

 Vòng bi tròn đỡ chặn  gặp mặt  góc một dãy;

Các rãnh chạy của vành trong và vành ngoài được chế tạo với góc tiếp xúc. Vòng bi này là loại không thể tách rời. Các viên bi đươc lắp vào kết cấu vòng trong đối diện, số bi được lắp nhiều hơn so với loại vòng bi tròn rãnh sâu. Loại này chịu được lực hướng tâm, lực dọc trục. Tuy nhiên lực dọc trục chịu theo một hướng nhất định. thông thường thì hay ghép cặp 2 vòng bi loại này, chúng  có biện pháp chịu được tải dọc trục hai hướng do tải trọng hướng tâm sinh ra.

 Vòng bi đỡ chặn tiếp xúc hai dãy;

kết cấu vòng bi này  na ná gần như gắn 2 vòng bi tròn đỡ chặn tiếp xúc góc một dãy ghép theo kiểu lưng đối lưng. Loại vòng bi này  có khả năng chịu tải hướng tâm, lực momen và tải trọng hướng trục ở cả 2 phía. Loại vòng bi này được sử dụng như vòng bi cố định.

…..vv…